lixeira - Share on Ovi

En Occidente, os computadores cada vez envellecen antes. Renovamos móbiles, televisores ou frigoríficos antes de que acaben a súa vida útil. Miles destes aparellos chegan cada mañá, hacinados en vellas carretas, a unha zona coñecida como Sodoma e Gomorra en Accra, a capital de Ghana. Alí, miles de traballadores descortizan a golpe de martelo desde motores de grandes máquinas a computadores ou impresoras, en busca de pequenas pezas de metal que poidan vender. Sobre os teitos das barracas contiguas ao vertedoiro planea un fume negro, unha nube densa e quente que o vento arrastra ao interior do barrio. A dirección do fume apunta aos lugares onde se queiman as veas e as tripas de computadores, televisores e outros aparellos electrónicos en busca de metais como cobre e aluminio. Entre o fume distínguense as siluetas dos traballadores, menores de idade na súa gran maioría, que dirixen a combustión. Os nenos usan imáns para recoller as pequenas partículas de metal sobre un chan negro cheo de cinzas. Conseguir os restos de metal soltos tras a queima é o labor máis baixo no proceso de reciclaxe.

Un traballo que se fai sen medida de protección algunha, o cal leva a estes pequenos traballadores a absorber diariamente máis de 60 sustancias tóxicas para os seus pulmóns. Rashid non sabe nada de computadores e na súa vida vira un antes de chegar ao vertedoiro. Pero o que si coñece ben é a queima destes aparellos e xa se afixo a inhalar o fume. "Para facer o lume utilizamos plásticos e esponxas sintéticas, e logo botamos os cables e as placas". Rashid e os demais menores non coñecen as repercusións na súa saúde a longo prazo e traballan a pelo. Ninguén se achegou ao vertedoiro a explicarlles os perigos do labor que fan. El é un de tantos mozos chegados a Accra, co único soño de conseguir unha vida mellor, desde o norte de Ghana, unha rexión sumida en conflitos tribais. Un día subiuse a un autobús e viaxou á capital en busca do vertedoiro. "Viñamos porque sabiamos que había traballo. Ao principio foi moi duro vivir aquí sen nada que facer, ata que atopei traballo queimando carcasas de computadores".

O seu traballo consiste en levar os compoñentes dos computadores ás fogueiras para obter metais libres da súa envoltura plástica e devolvelos ao provedor. Por este traballo gaña tres cedis ao día, ao redor de 1,5 euros. Aínda se atopa no escalafón máis baixo dun traballo moi jerarquizado no que a experiencia familiar pode asegurar un posto nalgúns dos chanzos superiores da cadea. O obxectivo de traballadores como Rashid é subir outro chanzo e pasar a desmontar computadores a marteladas separando as pezas. Con iso conseguiría librarse do fume e da calor dos lumes. Con sorte podería chegar a traballar nas básculas, un dos postos máis altos. Alí é onde se pesan os metais e hai máis posibilidades de negocio.

A miles de quilómetros de distancia, na inmensa cidade de Karachi (Paquistán), o río Lyari delimita un dos barrios máis perigosos da cidade. Baixo o control das mafias locais, o barrio alberga algúns dos vertedoiros onde se procesa o lixo electrónico chegada de Europa, Dubai ou Singapura. Os centos de pequenos talleres que se atopan alí crean unha industria de pequenas fábricas onde se reciclan as pezas dunha infinidade de aparellos electrónicos. Estas son metodicamente separadas por diferentes traballadores do lixo. Calcúlase que o 70% do lixo electrónico do mundo desenvolvido vai parar aos vertedoiros electrónicos de Asia.

A atmosfera de traballo nos vertedoiros de Ghana ou Paquistán é moi parecida. A pobreza na que está sumida unha gran maioría da poboación nestes países obriga a moitas familias, incluídos os fillos en idades moi temperás, a vivir perto dos vertedoiros para recoller metais e vendelos despois. Mohamed Khan só ten oito anos e xunto ao seu irmán maior Hafi Ula, de 14, queima e recolle a chatarra de computadores, TV, ventiladores, e mesmo instrumentos musicais electrónicos que xa non soarán máis. Son refuxiados afgáns sen futuro en Paquistán, que atopan nos vertedoiros a súa única forma de supervivencia. "Sabemos que o fume é perigoso pero necesitamos traballar en algo", din. Non perden a esperanza dun futuro mellor: "Gustaríame chegar a ser mecánico", soña o pequeno Mohamed.

En Karachi tamén se traballa desde primeira hora da mañá na reciclaxe dos aparellos electrónicos. Aquí, unhas 20.000 persoas traballan na industria que xera o lixo electrónico. Delas, case a metade son menores de 18 anos. Mentres o grao de analfabetismo en Paquistán chega a alcanzar ao 60% dos mozos, moitos computadores chegan ao porto de Karachi camuflados como axuda ao desenvolvemento do país. Con todo, eses computadores son comprados case "ao peso" por clientes locais que despois venden a mercadoría como almacenistas a pequenos talleres. Algúns traballadores pasan até 16 horas diarias despezando computadoras ou grandes aparellos electrónicos. O soldo medio rolda o tres dólares diarios. Ademais dos irreparabeis danos nas persoas, os materiais que se acumulan no chan e no río Lyari acaban por contaminar tamén o mar de Arabia. Os ricos acuíferos da desembocadura quedaron completamente destruídos.

Mentres tanto, no inmenso porto de Karachi miles de colectores desembarcan cargados de lixo electrónico. Algúns estudos de Greenpeace aseguran que entre os materiais tóxicos contidos no e-waste, o termo anglosaxón que define o lixo electrónico, atópanse o chumbo, o cadmio e o antimonio. Á insalubridade destes traballos súmanse outras precariedades. Á noitiña, Mohamed regresa á súa casa, un cubículo de tres metros cadrados que comparte con seis persoas máis, perto do vertedoiro. "Aquí a vida ademais de dura é perigosa: a policía vén ás veces e róubanos ou ameaza con prohibirnos traballar se non lles damos diñeiro".

En Ghana, cada computador cómprase a un ou dous dólares segundo sae do porto, independentemente de se funciona ou non. Segundo Mike Anane, activista medio ambiental de Ghana, só o 10% do material electrónico recibido está en condicións de funcionamento e catalógase como "non chatarra". Cando os computadores son refugados como chatarra, chegan ao vertedoiro de Sodoma e despois desmóntanse para buscar os compoñentes que poden revenderse. "Un disco duro san sae do despezamento por un valor dun cinco dólares", informa un dos traballadores. Mike Anane explica que se deron casos de discos duros que chegaron con información empresarial da que facilmente se pode rastrexar a súa procedencia.

Non é difícil atopar un cíber café en Accra. Alí utilízanse computadores importados que os donos dos cíber compran aos almacenistas. Comprar un vello Pentium II non é caro e por uns 150 dólares pódese obter un revisado e até cun mes de garantía. Case todas as tendas son, en realidade, talleres onde mozos con coñecementos en informática verifican e reparan algúns dos aparellos que chegan por mar. Os colectores procedentes de Hamburgo son os preferidos polos almacenistas, xa que a normativa alemá é máis rigorosa co material de segunda man que se envía a terceiros países. En cambio, nos colectores ingleses hai moito máis lixo electrónica.

Os traballadores que reciclan lixo electrónico en Ghana están de acordo en que este negocio é bo para o país. Con todo, John Pwamang, funcionario do Ministerio do Medio Ambiente, non dubida en chamar á responsabilidade dos países doantes: "Non temos os medios suficientes para reciclar e eliminar de maneira segura as sustancias contaminantes que xera o lixo electrónico, contaminando o noso medio e a miles de persoas. Está moi ben que envíen ordenadores de segunda man, pero tamén necesitamos que funcionen".

O convenio de Basilea

Segundo datos da ONU, no mundo xéranse uns 50 millóns de toneladas de lixo electrónico cada ano. O negocio do lixo electrónico aumenta á vez que o fan os refugallos electrónicos que xeramos en Occidente. Reciclar en Europa dun xeito profesional e responsábel un computador de tubo pode chegar a custar 3,5 euros.

Enviar ese mesmo computador a Ghana nun colector para a súa reciclaxe custa 1,5 euros. O Convenio de Basilea de 1989 acorda prohibir a exportación de chatarra electrónica a terceiros países sen o seu permiso.

172 países asinaron o Convenio pero, deles, tres non o ratificaron xamais: Haití, Afganistán e EE UU. Segundo a axencia de Medio Ambiente do Goberno de EE UU, só neste país refúganse 40 millóns de computadores cada ano.

O VELENO DENTRO DA CHATARRA

Científicos de Greenpeace viaxaron a Ghana para recoller mostras de terra, aire e auga da zona onde se despeza e queima o material electrónico. As mostras foron enviadas a Reino Unido para a súa análise.

Os resultados indican altas concentracións de chumbo, cadmio e arsénico, así como de dioxinas e bifenilos policlorados. O chumbo causa dores de cabeza e espasmos estomacais, a longo prazo dana o sistema nervioso e os riles, e afecta sobre todo ao cerebro. Tamén reduce a actividade cerebral e cognitiva nos menores. Baixo os parámetros occidentais, a alarma salta cando se miden máis de 0,5 microgramos de po de chumbo nun metro cúbico de aire. As mostras analizadas en Sodoma arroxaban 1,5 microgramos en zonas onde traballaban os menores queimando as partes dos computadores.
CHUMBO Procede dos monitores de tubo. Afecta o cerebro, sistema nervioso e sistema sanguíneo.
CADMIO Procedente de placas, contactos e interruptores. Afecta os riles e os ósos.
BIFENIL POLICLORATO Está presente en compoñentes plásticos e illamentos. Afecta o crecemento e ao comportamento. É cancerígeno.
ANTIMONIO Procedente das soldaduras e os semiconductores. Afecta á pel e o sistema inmunológico.
DIOXINAS E FURAN Atópanse nos recubrimientos de PVC. Son cancerígenos.

 

Via --> Diagonal


zocarede