peak_oil2 - Share on Ovi

Son moitas as conxecturas que se fan respecto de cando nosa civilización alcanzará o cénit do petróleo, é dicir, canto tempo nos queda até chegar ao momento no cal a extracción de petróleo alcanza un máximo e empeza o seu descenso definitivo. Algunhas opinións expoñen que xa alcanzamos esa data, que xa superamos o teito. Outras son máis optimistas e sitúan este momento no próximo ano 2030.
A polémica respecto diso aparece e reaparece á espera de dispor de datos suficientemente claros, fiabeis e libres de intereses, que neste campo son demasiados. Por exemplo, estes días -explica o diario británico The Guardian-, ao averiguarse que os ministros do Goberno estiveron intercambiando puntos de vista coa industria e a comunidade científica sobre o cénit do petróleo, disparáronse as especulacións sobre unha posible crise de oferta. Ou cando o pasado mes de maio o investigador Lionel Badal, en comparecencia ante a Comisión Europea, presentou as súas dúbidas acerca da fiabilidade das previsións da dispoñibilidade mundial de petróleo realizadas pola Axencia Internacional da Enerxía (AIE).

Pero, como di Manuel Casal Lodeiro, activista e fundador da asociación Véspera de nada, nestes temas "a data exacta en realidade non ten demasiada relevancia: a cuestión realmente crítica é que é un feito irreversíbel". O petróleo non é infinito. A extracción de petróleo -despois de superar o cénit- será cada vez menor, de peor calidade e con custos enerxéticos cada vez maiores. Hoxe en día gastamos un barril de petróleo para extraer 10 barrís, pero -e aquí os expertos coinciden- esta taxa continuará diminuíndo progresivamente.
Entón, máis aló da discusión do cando, conviría concentrar as nosas enerxías (que diso estamos a falar) en como afrontar unha realidade pos petroleira. Teremos máis dificultades para a nosa mobilidade? En que estado de desenvolvemento se atoparan as enerxías alternativas? E, sobre todo, teremos capacidade para alimentarnos todos no planeta? Porque, aínda que a maioría non vexamos a relación directa, se non cambiamos nada, unha das repercusións máis graves do esgotamento do petróleo sufriraa o noso modelo de agricultura e alimentación. Existen dous factores para facer a dicir afirmación.
Primeiro, dotámonos dun modelo maioritario de produción de alimentos dependente do petróleo. En aras de supostos rendementos instálanse regadíos (con sistemas de bombeo) en terras de secaño e baixo ceos de plástico, que tamén é petróleo. Temos granxas de animais en Europa ás que a totalidade da súa alimentación chégalles por barco ou avión desde o Cono Sur Latinoamericano. Practícase unha agricultura torpedeada por pesticidas, herbicidas e fertilizantes, todos eles derivados de combustibles fósiles. O uso da maquinaria (tractores, segadoras, etc.), que foron un alivio para o traballo no medio rural, sobredimensionouse, o que representa tamén un alto custo de combustíbel. Sumando estes e outros gastos enerxéticos resulta que hoxe en día para producir unha caloría de alimento, consómense 10 calorías de enerxía fósil.
O segundo e máis patente ten que ver co modelo de distribución e comercialización que a globalización foi conformando: increméntase a quilometraxe da nosa comida, por unha banda, e por outro se centraliza en cadeas de distribución, de forma que a dependencia do transporte, a conxelación, empaquetado, refrixeración, etc. (todo, gastos enerxéticos) convértense en subxugación.
Deberiamos interiorizar dalgunha maneira a fraxilidade do sistema alimentario. A nosa alimentación foi deseñada en base á suposición de dispoñibilidade enerxética ilimitada e barata, até o punto de que os custos enerxéticos (a outra cara da moeda dos custos ecolóxicos) nunca representaron unha porcentaxe significativa no prezo final ao consumidor. Como podemos comprar un ananás de Costa Rica por un euro? A enerxía, até agora, custou moi pouco, igual que pouco ou nada recibirían as persoas que cultivaron e cultivaron estes alimentos.
Despois do cénit, con menos petróleo e máis caro, poderiamos optar por reducir as nosas viaxes low cost, pero seguro que quereremos seguir alimentándonos. Para iso, ou ben agardamos paciente e inconscientemente unha milagre tecnolóxica, ou esiximos que se adopten xa medidas de reconversión da nosa alimentación ao redor da autosuficiencia das leiras agrogandeiras (modernizadas con tecnoloxías apoiadas en saberes e experiencias tradicionais e agroecológicos) fortemente relacionadas coas comunidades máis próximas para favorecer o consumo de proximidade. Algúns países xa apostan por esta volta á comida local, como Escocia, cuxo Parlamento aprobou en 2008 unha resolución en apoio ás cadeas de subministración local para asegurar a alimentación da súa poboación. De momento no noso país, imos por detrás: desde o pasado 24 de xuño, o Goberno ten pendente responder a unha pregunta presentada por Esquerda Unida sobre o cénit do petróleo e as posibles manipulacións da Axencia Internacional da Enerxía (AIE).
Para os produtores, di Manuel Casal, "unha reconversión poida que se vexa como unha redución dos ingresos, pero se o facemos con bo criterio a redución dos custos compensará eses menores ingresos". Como consumidores teremos que modificar algúns hábitos, pero a ganancia é clara: manter a despensa chea e con bos alimentos.

Gustavo Duch é coordinador da revista "Soberanía Alimentaria, Biodiversidade e Culturas"

Via --> Público


zocarede