vacas - Share on Ovi

Coa información que nos chegou de Alemaña sobre a contaminación de dioxinas en máis de 4.000 granxas, a pregunta que xorde é: facémonos todos vegetarianos estritos? Porque, certamente, son moitos xa os casos de presenza de tóxicos en alimentos de orixe animal, de pestes que se fan gripes e de vacas que quedan chifladas. Eu teño a miña propia resposta, sinxela, pero que debo argumentarlles.

Máis aló das posibles repercusións sobre a nosa saúde derivadas do consumo dalgún destes produtos, cuestión certamente importante, o que estes escándalos alimentarios pon en evidencia é claramente o todo dun modelo de produción animal con moitos máis problemas que vantaxes. E digo un modelo porque me refiro exclusivamente á forma imperante -moi afastada ao bo saber campesiño e gandeiro- de engordar e criar animais en batería, tensos e aceleradamente; será por iso polo que se lle chama gandaría industrial ou intensiva, porque parecese que fabricamos porcos ou galiñas coma se fosen porcas ou furgonetas.

Analizar a contaminación de dioxinas en Alemaña dános moitas pistas. Collan unha lupa, por favor. En primeiro lugar advertirán que a contaminación dunha única fábrica de pensos podería levar risco sanitario para moitas persoas. É dicir, a lupa permítenos visualizar que este sistema de produción perdeu a súa autosuficiencia.
As granxas industriais de porcos, vacas ou galiñas xa non se alimentan coas materias primas da mesma leira ou de leiras próximas, senón que funcionan totalmente desintegradas da terra e o territorio onde se instalan. Necesitan -son 100% dependentes- alimentos a modo de penso que chegan do exterior.
Ademais, o modelo político neoliberal favoreceu unha gran concentración do poder neste punto da cadea alimentaria, e son moi poucas as empresas que controlan todo o mercado de pensos para gandaría. Así, unha soa partida de pensos en mal estado contamina a millóns de animais. Un dato: unha única empresa controla case o 20% do penso que se produce en España.

Sen autonomía, os custos de calquera granxa dependen dos mercados mundiais de materias primas, e se -como está a ocorrer nestes meses- a especulación cos cereais ou leguminosas provoca unha alza de prezos na Bolsa de Chicago, os prezos dos pensos das granxas de Estremadura ou Castela veranse afectados. En definitiva, trátase dun modelo que fixo desaparecer dos nosos campos a moitas pequenas gandarías.
En segundo lugar, din as informacións que una das hipóteses da contaminación do penso en Alemaña é o uso de aceites contaminados procedentes de fábricas de biodiésel por un exceso de pesticidas na soia do que emana este combustible verde.
Se ampliamos estes datos coa lupa que temos na man, observaremos con preocupación o que lles dan para comer aos animais que posteriormente serán o noso alimento: residuos que os automóbiles vomitarían (lembran hai dous anos os debates sobre as bondades destes agrocombusitibles e como nos dicían que non competirían coa alimentación das persoas? Non, non se complementan, o rico para os coches, os refugallos para as persoas) chegados de monocultivos de soia de América do Sur. Son as mesmas colleitas das que se apropiaron oligarquías, terratenientes e grandes corporacións, expulsando do campo arxentino, boliviano, uruguaio, paraguaio... a millóns de pequenas e pequenos campesiños que hoxe dormen baixo teitos de cartón nas vilas miseria.
Os que quedaron no campo denuncian constantemente como o uso excesivo de pesticidas envenena as súas augas, as súas terras e as súas vísceras. Si ,acertaron, os mesmos pesticidas sospeitosos do biodiésel.
Imos, que nun dos pratos da balanza da gandaría industrial poden sumar pobreza no medio rural, riscos sanitarios e destrución do medio ambiente e, no outro, a súa capacidade de producir moitos alimentos (ou pseudoalimentos).

Con todo, temos outra forma de producir alimentos de orixe animal: a gandaría a pequena escala extensiva e trashumante, que -en comparación- achega moitos máis beneficios. Comporta un manexo moito máis respectuoso cos animais; xera produtos alimenticios de gran calidade; permite aproveitar e manter ecosistemas de enorme valor ecolóxico e ambiental, como as dehesas e os pastos de montaña, do mesmo xeito que aproveita enormes superficies non aptas para a agricultura; contribúe de maneira eficaz a incrementar a materia orgánica e a conservar a cuberta vexetal dos chans máis pobres; contribúe a amortecer o cambio climático; é unha arma eficaz para o control da proliferación arbustiva e a prevención de incendios; e -fundamental- convértese nunha actividade sustentábel que permite á poboación no medio rural involucrarse directa ou indirectamente noutros sectores económicos como pequenas industrias de transformación de alimentos, hostalaría ou do mantemento das paisaxes.
En suma (e esta é a miña resposta ao interrogante inicial): hai que pór límites a unha gandaría intensiva coa que só gañan as grandes corporacións da alimentación...

Gustavo Duch é editor da revista "Soberanía alimentaria, biodiversidade e culturas"

Via --> Público

 


zocarede